NGAY SOẠN:3/12/06
NGÀY DẠY:5/12/06
TIẾT: 53
BÀI : NHÀN (NGUYỄN BỈNH KHIÊM)
A. Mục tiêu bài học
Giúp học sinh
-Hiểu được cái thú vị và ý nghĩa triết lí trong cách sống nhàn dật.
- Cảm nhận đựoc nét đặc sắc về nghệ thuật của nhà thơ, lời tự nhiên, giản dị mà có ý vị, bằng chứng về sự trưởng thành của ngôn ngữ thơ Nôm
B. Phương tiện thực hiện- Cách thức tiến hành
- sgk, sgv
- thiết kế bài học.
- GV tổ chức giờ dạy học theo cách thức nêu vấn đề kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi
C. Tiến trình dạy học
1. Kiểm tra bài cũ:Đọc thuộc bài " Cảnh ngày hè", cho biết chủ đề bài thơ.
2. Giới thiệu :Sống gần trọn thế kỉ XVI, NBK đã chứng kiến biết bao điều bất công ngang trái, thối nát của các triều đại phong kiến thời Lê- Mạc. Xót xa hơn ông thấy sự băng hoại đạo đức của xã hội
- Còn bạc còn tiền còn đệ tử.
Hết cơm, hết rượu, hết ông tôi
- Đời nay những trong người nhiều của
Bằng đến tay không ai kẻ vì
- Thớt có tanh tao, ruồi đậu đến
Gang không mặt mỡ, kiến bò chi.
Chốn quan trường bon chen đường danh lợi. Ông dâng sớ xin chém 18 tên lộng thần, vua không nghe. Ông trả áo mũ trièu đình về sống quê nhà với triết lí:
Am Bạch Vân rỗi nhàn hứng
Bụi hồng trần biếng ngại chen
Hay
Nhàn một ngày là tiên một ngày
3. Bài dạy
Hoạt động gv-hs
Yêu cầu cần đạt

Hoạt động 1
Giáo viên giúp học sinh tìm hiểu về tác giả, sự nghiệp thơ văn của Nguyễn Bỉnh Khiêm
- HS đọc tiểu dẫn
- Cho biết những nét chính về cuộc đời và thơ văn của NBK?








Hoạt động 2
Giáo viên giúp học sinh tìm hiểu chung về bài thơ
- Cho biết vị trí bài thơ?
- Học sinh đọc
- Xác định thể loại và bố cục?
- Cho biết chủ đề bài thơ?


Hoạt động 3:
Giáo viên phân nhóm, cho học sinh tìm hiểu bài thơ theo câu hỏi định hướng và các em trình bày suy nghĩ của mình
- HS đọc 2 câu đầu.
- Nhu cầu của tác giả thể hiện như thế nào?
- Em hãy nhận xét nhịp thơ? Nhịp thơ đó có tác dụng gì?



- Như vậy lối sống của tác giả được trình bày trong hai câu thơ đầu là gì?

Hoạt động 5
Giáo viên hướng dẫn hs tìm hiểu bốn câu thơ tt: Quan niệm về lối sống ở đời.





- Biểu tượng "nơi vắng vẻ" đối lập với " chốn lao xao" có ý nghĩa gì?

- Bốn câu thơ thể hiện triết lí gì của tác giả về cuộc sống?







Hoạt động 6
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu triết lí nhân sinh của tác giả
Đọc 2 câu thơ
- Tác giửa mượn tích cũ, người xưa để nói điều gì?


- Nhận xét chung về giá trị nội dung bài thơ
I.TÌM HIỂU CHUNG
1. tác giả: Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491-1585),quê Trung Am, Vĩnh Lại, Hải Dương.
- Ông học giỏi nhưng 41 tuổi mới thi hương. Năm sau đỗ trạng nguyên
- Ông là nhà thơ lớn ở thế kỉ XVI
- Tác phẩm:
+chữ Hán: Bạch Vân am thi tập :700 bài thơ
+chữ Nôm: Bạch Vân quốc ngữ thi : 170 bài
Nội dung thơ văn ông là tiếng nói của tầng lớp tri thức dân tộc trong giai đoạn suy tàn của chế độ phong kiến, thể hiện khát vọng tìm hiểu tự nhiên xã hội, khẳng định lí tưởng sống nhân nghĩa, hòa hợp với thiên nhiên, đồng thời phê phán thói đời đen bạc

2. Bài thơ
-Vị trí: Nằm trong tập : Bạch Vân quốc ngữ thi
- Bố cục: 2/4/2
- Chủ đề:Bài thơ thể hiện quan niệm về cuộc sống nhàn tản: Không vất vả, không quan tâm tới xã hội, chỉ lo an nhàn của bản thân, hòa hợp với tự nhiên, không tham danh lợi để giữ cốt cách thanh cao.



II. ĐỌC -HIỂU
1. Hai câu đầu:Lối sống của tác giả
+Mai, cuốc: dụng cụ nhà nông để đào đất. Cần câu: câu cá
+Dẫu ai vui thú nào-> ta cứ sống theo cáh của ta
Hai câu thơ thể hiện quan niệm về cách sống nhàn tản, nhịp