Ngày soạn: 28/11/06
Ngày dạy: 2/12/06
TIẾT 50 Cảnh ngày hè
A. Mục tiêu bài học
Giúp học sinh
-Cảm nhận đựoc tu tưởng tình cảm của nhà thơ biểu hiện qua cảnh ngày hè và nghệ thuật sử dụng từ ngữ đặc sắc, giàu sức gợi
- Thấy được ý thức của Nguyễn Trãi trong việc tìm tòi, sáng tạo một thể thơ bằng TV
B. Phương tiện thực hiện- Cách thức tiến hành
- sgk, sgv
- thiết kế bài học.
- GV tổ chức giờ dạy học theo cách thức nêu vấn đề kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi
C. Tiến trình dạy học
1. Kiểm tra bài cũ:Đọc thuộc bài Cảm hoài, cho biết tâm trạng chính của tác giả trong bài? Nguyên nhân vì đâu có tâm trạng này?
2. Giới thiệu :Bên cạnh tác phẩm bất hủ Bình Ngô đai cáo, N T còn có nhều bài thơ trữ tình về con người cuộc sống ở quê hương ông: Côn Sơn ca, Bạch Đằng hải khẩu, bến đò xuân đầu trại; Cảnh ngày hè cũng là một bài thơ như thế
3. Nội dung bài dạy
Hoạt động gv-hs
 Nội dung

Hoạt động 1:
Giáo viên hướng dẫn hs tìm hiểu chung
- HS đọc tiểu dẫn
Hoạt động 2: phát vấn
-Phần tiểu dẫn trình bày nội dung gì?
- Cho biết những nét chính về cuộc dời và con người NT?

Hoat động 2
Giáo viên giới thiệu với học sinh về tạp Quốc âm thi tập
( bảng phụ)








Hoạt động3
Hướng dẫn học sinh đọc - hiểu
- hs đọc bài thơ
- Cho biết thể loại, đại ý?
- Bài thơ có thể chia làm mấy phần, nội dung từng phần?

Hoạt động4
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu bài


Câu thơ có cho phép phỏng đoán về hoàn cảnh sống của ông lúc bấy giờ không?

Cảnh trong bài được mô tả là cảnh ở đâu vào thời gian nào?


“Có thuở ngày hè trương tán lục
Đùn đùn bóng rợp cửa tam công

* Lại có hoa hòe chen bóng lục
Liên hệ: Dưới sân quyên đã gọi hè … gợi hình: lấp loá của nắng vỡ tràn trên hoa lựu










Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để miêu tả âm thanh


- Nhận xét bước đầu về cách đón nhận và bút pháp tả cảnh của NT?



Nhà thơ đang vui với cảnh mùa hè, nhàn tản, hóng mát -> câu 7,8 có sự nhảy vọt -> thức dậy trong lòng nỗi niềm sâu kín



Hoạt động 5
Tổng kết bài

Nhận xét khái quát về giá trị bài thơ?



I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả:
(1380-1442) Ông là nhà chính trị, nhà ngoại giao, nhà quân sự, nhà thơ tầm cỡ kiệt xuất của văn học TĐ.
Ô ng đã cống hiến rất nhiều cho triều đình nhà Lê và phải chịu oan thảm khóc dưới chính triều đình mà mình dày công xây dựng
2. Quốc âm thi tập:
gồm 254 bài thơ. Nó có vị trí quan trọng là đặt nền móng cho văn học TĐ
Tập thơ gồm 4 phần:
- Vô đề ( những bài thơ không có tên)
- Môn thì lệnh ( thời tiết)
- Môn hoa mộc( cây cỏ)
-Môn cầm thú (thú vật)
Nội dung phản ánh tư tưởng, tình cảm, vẻ đẹp toàn diện của Nguyễn Trãi. Đó là tư tưởng sáng ngời: yêu nước, thương dân hòa cảm với thiên nhiên.

3. Bài thơ:
- thể loại:Thơ Nôm đường luật
Thất ngôn xen lẫn lục ngôn
- Đại ý: Bài thơ miêu tả cảnh ngày hè, bộc lộ vẻ đep, tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống của Nguyễn Trãi. Đồng thời thể hiện khát vọng hòa bình cho dân

II. Đọc- hiểu

1. Bức tranh mùa hè
- Tâm trạng tác giả:-Rỗi - rỗi rãi... ngày thường
- Hóng mát: nhàn nhã, thảnh thơi

-> Có điều gì như bất đắc dĩ, nhưng không chán nản, thở than
Đây là tâm trạng chung của NT khi lui về ở ẩn ở Côn Sơn

-Cảnh vật mùa hè
* Thiên nhiên
+ Hoè lục “đùn đùn tán rợp trường” -> xanh tươi đầy sức sống
+ Thạch lựu “phun thức đỏ” -> ngồn ngộn sức sống -> hình ảnh quen thuộc của mùa hè được miêu tả qua ngòi bút đặc sắc
Vẽ tranh - bao trùm là cái màu xanh
điểm vào màu đỏ rực của lựu