Ngày soạn: 16/9/06
Ngày dạy: 18/9/06
Tiết 11
Văn bản văn học
A.Mục tiêu bài học
Giúp học sinh:
1.Nắm được nghĩa rọng và nghĩa hẹp của khái niệm văn bản văn học.
2. Nắm chắc đặc điểm của văn bản văn học về ngôn từ, hình tượng để hiểu được ý nghĩa của văn bản, cá tính sáng tạo của nhà văn
3. Tù đó vận dụng vào đọc- hiểu văn bản văn học

B.Phương tiện thực hiện- cách thức tiến hành
-sgk, sgv
-thiết kế bài học
GV tổ chức giờ dạy học theo cách nêu vấn đề kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời câu hỏi

C. Tiến trình dạy học
I. Ổ n định
II. Kiểm tra bài cũ:
III. Bài mới:Trong chương trình ngữ văn của THCS chúng ta đã được học những văn bản từ " Chiếu dời đô", " Hịch tướng sĩ" "Dế mèn phiêu lưu kí"," Lão Hạc.
Văn bản nào được coi là văn bản văn học? Văn bản văn học có những đặc điểm gì? Để thấy được điều đó chúng ta cùng tìm hiểu văn bản văn học
IV. Tìm hiểu bài:
Hoạt động gv-hs
Nội dung cần đạt

- Thế nào là VBVH được hiểu theo nghĩa rộng? Cho vd?
Chiếu dời đô, Hịch tướng sĩ,, cáo bình ngô, Viếng lăng Bác, Dế mèn phiêu lưu kí.
- Thế nào là VBVH theo nghĩa hẹp? Cho vd?


- Tù đó rút ra khái niệm của Vb vh là gì?




Sgk trình bày mấy ý về đ. đ ngôn từ? Nêu tên ngắn gọn các ý đó?

- Đọc bài ca dao. Ngôn ngữ bài ca dao có gì đáng chú ý?






- Thế nào là tính hình tượng của ngôn từ trong văn bản văn học?
- Lấy vd và phân tích vd.



Học sinh đọc SGK.
-Ngôn ngữ sử dụng trong đoạn thơ có gì khác so với ngôn ngữ hàng ngày?

- Từ đó có thể rút ra kết luận gì?




Đặc điểm thứ 2 của hình tượng vh là gì?
Hãy lấy vd, phân tích để làm rõ đặc điểm của hình tượng trong VBVH?






Bt2.Phân tích tính nghệ thuật và tính thẩm mĩ trong ngôn từ của các đoạn thơ, đoạn văn...











Phân tích đoạn văn trích truyện ngắn " Làng" của KL. Từ đó chỉ ra tính nghệ thuật và thẩm mĩ của ngôn từ.
I. Khái niệm văn bản văn học
-Theo nghĩa rộng VBVH là tất cả các VB sử dụng ngôn từ một cáh nghệ thuật: có hình ảnh, nhịp điệu, biểu hiện tình cảm của người viết.
- Theo nghĩa hẹp VBVH chỉ bao gồm những sáng tác có hình tượng nghệ thuật được xây dựng bằng hư cấu ( tạo ra bằng trí tưởng tượng) như truyện ccổ, thần thoại, sử thi, truyện cười, truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch v.v...
Tóm lại: VBVH có nghĩa rộng và nghĩa hẹp.
Theo nghĩa rộng, ngôn từ trong văn bản được sử dụng có tính nghệ thuật. Còn nghĩa hẹp sử dụng ngôn tù theo sự sáng tạo bằn hư cấu. Vậy phân biệt nghĩa hẹp và nghĩa rộng ở sự hư cấu và sáng tạo.

II.Đặc điểm của VBVH
1. Đặc điểm về ngôn từ
a. Tính nghệ thuật và tính thẩm mĩ.
Vd:Bây giờ mận mới hỏi đào...
Vậy tính và thẩm mĩ của ngôn ngữ trong VBVH là cách sắp xếp có vần điệu lời diễn tả có hình ảnh sinh động , có những biện pháp tu từ. Tính thẩm mĩ có được là do sự liên tưởng thoát khỏi tính thực dụng trực tiếp để tạo ra vẻ đẹp hấp dẫn, ý nhị, gợi cảm: lối vào vườn hồng không phải đường đi thất mà là lời tỏ tình
b. Tính hình tượng của ngôn từ.
-Tính hình tượng của ngôn từ trong VBVH là do trí tưởng tượng của người viết tạo ra.
- Tính hình tượng trong VBVH có đặc điểm là làm cho VB thoát li khỏi các sự thật cụ thể để nói tới sự thật có tính khái quát
c. Tính biểu tượng đa nghĩa
Cũng gọi là mẹ, song " mẹ ơi, con đi đây"là ngôn ngữ hàng ngày thiên về tính thực dụng. Trong khi đó mẹ trong đoạn thơ của TH không phải là bà mẹ cụ thể nào mà là biểu tượng chung cho bà mẹ VN
- Nước mắt không còn là nước mắt đơn thuần mà biểu tượng cho sự đau khổ
- Tre, chuối , đồng, bãi, trâu là biểu tượng cho sức sống quê hương được giải