BÀI 1: CÂU CHUYỆN VÀ ĐIỂM NHÌN TRONG TRUYỆN KỂ
(11 tiết)
A. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của truyện như: cốt truyện, không gian,
thời gian, nhân vật, lời người kể chuyện ngôi thứ ba, người kể chuyện ngôi thứ nhất, sự
thay đổi điểm nhìn, sự kết nối giữa lời người kể chuyện và lời nhân vật.
2. Về năng lực
- Phân tích và đánh giá được chủ đề, tư tưởng, thông điệp của văn bản; phân tích được
một số căn cứ để xác định chủ đề.
- Viết được một văn bản nghị luận phân tích, đánh giá chủ đề và những nét đặc sắc về
nghệ thuật của một tác phẩm truyện.
- Biết thuyết trình (giới thiệu, đánh giá) về nội dung và nghệ thuật của một tác phẩm
truyện.
3. Về phẩm chất
Biết thông cảm, chia sẻ những hoàn cảnh không may mắn. Sống có khát vọng, có
hoài bão và thể hiện được trách nhiệm với cộng đồng.
B. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
Phần 1: ĐỌC
Tiết 1-2
Văn bản 1:
VỢ NHẶT (Kim Lân)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức
Giúp học sinh:
- Nhận biết chủ đề, giá trị tư tưởng của tác phẩm.
- Nhận biết và phân tích nét đặc sắc của tình huống truyện, ý nghĩa của nó trong việc
bộc lộ tính cách nhân vật, chủ đề tác phẩm.
- Nhận biết và phân tích những nét đáng chú ý những cách người kể chuyện quan sát và
miêu tả sự thay đổi của các nhân vật được thể hiện ở các khía cạnh.
2. Năng lực:
- Năng lực chung: Năng lực phân tích, đánh giá, tư duy phản biện, năng lực hợp tác,
giải quyết vấn đề,….
- Năng lực đặc thù:
1

+ Học sinh vận dụng năng lực cảm thụ văn học để đọc hiểu văn bản theo thể loại
+ Học sinh vận dụng năng lực ngôn ngữ để viết kết nối đọc.
3. Phẩm chất: Biết trân trọng tình người, khát vọng hạnh phúc và tinh thần lạc quan
trong cuộc sống.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Thiết bị dạy học: Sách giáo khoa, sách giáo viên, phiếu học tập
2. Học liệu: Máy chiếu, bảng phụ, các phương tiện hỗ trợ khác (Tùy vào điều kiện của
từng nhà trường).
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế thoải mái và gợi dẫn cho học sinh về nội dung bài học
b. Nội dung:
GV cho HS nhắc lại kiến thức lớp 10 về sức hấp dẫn của chuyện kể.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
B1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV nêu câu hỏi, HS thực hiện nhiệm vụ cá nhân.
B2: Thực hiện nhiệm vụ: HS suy nghĩ, trình bày ý kiến
B3: Báo cáo thảo luận: Học sinh chia sẻ
B4: GV chốt ý và dẫn dắt vào bài học.
2. HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Nội dung 1: Tìm hiểu khái quát về tác giả, tác phẩm
a. Mục tiêu:
- Học sinh nêu được một số thông tin về tác giả, tác phẩm
- Học sinh xác định sự kiện chính của tác phẩm (tóm tắt văn bản).
b. Nội dung: Học sinh hoàn thiện phiếu học tập tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm;
Xác định người kể chuyện; Các sự kiện chính trong tác phẩm (tóm tắt văn bản).
c. Sản phẩm: Phiếu thông tin về tác giả, tác phẩm của học sinh
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS
* GV hướng dẫn HS tìm hiểu Tri thức Ngữ
Văn SGK, sau đó mới hướng dẫn HS tìm
hiểu tg Kim Lân
GV giới thiệu sơ về tri thức Ngữ Văn (Phần
VH) qua sơ đồ sau:

Sản phẩm dự kiến
I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả.
- Thành công của Kim Lân: Viết về
nông thôn và người nông dân Bắc Bộ.
- Tác phẩm chính: Nên vợ nên chồng
(tập truyện ngắn 1955), Con chó xấu
xí (tập truyện ngắn 1962).
2

Câu chuyện, điểm nhìn trong truyện kể

Truyện ngắn hiện đại

Câu chuyện, truyện kể

Điểm nhìn trong truyện kể

Lời người kể chuyện, lời
nhân vật

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
GV chuyển giao nhiệm vụ: Dựa vào thông tin
trong SGK, văn bản Vợ nhặt hãy nêu những nét
tiêu biểu về tg, tp và tóm tắt văn bản, xác định
bố cục, nêu ý chính.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS hoàn thành câu hỏi.
Bước 3: DKSP
Bước 4: Báo cáo, thảo luận:
Đại diện cá nhân HS trả lời, HS khác lắng
nghe và bổ sung.
Bước 5: Nhận xét, đánh giá kết quả thực
hiện nhiệm vụ
GV: nhận xét đánh giá sản phẩm các nhóm,
chuẩn hóa kiến thức.

2. Văn bản Vợ nhặt
- Hoàn cảnh sáng tác: Tiền thân của
truyện ngắn này là tiểu thuyết "Xóm
ngụ cư" được viết ngay sau Cách
mạng tháng Tám,  nhưng dang dở và
bị mất bản thảo. Sau khi hoà bình lập
lại, Kim Lân dựa vào một phần cốt
truyện cũ để viết truyện ngắn này.
- Xuất xứ: Vợ nhặt là truyện ngắn
xuất sắc nhất của Kim Lân in trong
tập truyện "Con chó xấu xí" (1962)
- Tóm tắt cốt truyện:
+ Giữa lúc nạn đói đang hoành hành,
Tràng (một chàng trai nghèo đói, lại
là dân ngụ cư) dẫn về một người đàn
bà lạ về xóm ngụ cư khiến mọi
người đều ngạc nhiên.
+ Trước đó, chỉ 2 lần gặp, với mấy
câu đùa vu vơ, và 4 bát bánh đúc, thị
theo Tràng về làm vợ.
+ Về đến nhà, Tràng vẫn còn ngỡ
ngàng; mẹ Tràng từ ngạc nhiên đến lo
lắng, xót thương, rồi cũng mừng lòng
đón nhận nàng con dâu.
+ Sáng hôm sau, vợ và mẹ Tràng dậy
sớm thu dọn nhà cửa; Trông thấy
cảnh tượng ấy, Tràng thấy thương
yêu và gắn bó với gia đình của mình;
Trong bữa cơm ngày đói, nghe tiếng
trống thúc thuế, hình ảnh đoàn người
đi phá kho thóc và lá cờ đỏ hiện lên
trong óc Tràng.
- Bố cục:
+ Phần 1 (từ đầu ... “tự đắc với
mình”): Tràng đưa người vợ nhặt về
nhà
3

+ Phần 2 (tiếp ... “đẩy xe bò”):
Chuyện hai vợ chồng gặp nhau, thành
vợ thành chồng
+ Phần 3 (tiếp ... “nước mắt chảy
ròng ròng”): Tình thương của người
mẹ nghèo khó
+ Phần 4 (còn lại): Niềm tin vào
tương lai

Nội dung 2: Đọc hiểu văn bản
a. Mục tiêu:
- Học sinh phân tích tình huống, diện mạo, tâm trạng nhân vật.
- Học sinh phân tích nét đặc sắc nghệ thuật truyện kể hiện đại.
b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ qua hệ thống câu hỏi.
c. Sản phẩm: Học sinh hoàn thiện các câu hỏi
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS
* GV hướng dẫn HS tìm hiểu nhan đề.
Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho hs qua câu
hỏi sau:
Dựa vào nd truyện gt nhan đề “VN”.Qua
h/đ nhặt được vợ của Tr em hiểu gì về tình
cảnh và thân phận của người nd nghèo trg
nạn đói khủng khiếp 1945?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS thảo
luận nhóm.
Bước 3: DKSP
Bước 4: Báo cáo, thảo luận:
Đại diện nhóm 1 trình bày, nhóm 2 nhận
xét chéo và bổ sung
Bước 5: Nhận xét, đánh giá kết quả thực
hiện nhiệm vụ
GV: nhận xét đánh giá câu trả lời của các
cá nhân, chuẩn hóa kiến thức.

Sản phẩm dự kiến
II. Đọc hiểu văn bản.
1. Nhan đề.
Sự kết hợp bất thường về từ ngữ, giữa
danh từ vợ và động từ nhặt, cách kết hợp
này gây sự tò mò cho độc giả, bởi đối
tượng của hành động nhặt thường là đồ
vật. Việc nhặt vợ vừa làm cho người đọc
phỏng đoán một tình huống khôi hài, lại
vừa có thể liên hệ đến thân phận bé mọn,
rẻ rúng của người lao động nghèo, nhất là
khi biết được bối cảnh của câu chuyện là
nạn đói.

4

GV LH nạn đói năm 1945.
* GV hướng dẫn HS tìm hiểu tình
huống truyện.
Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho hs qua câu
hỏi:
+ Em hãy cho biết tại sao những nv trong
câu chuyện lại tỏ ra ngạc nhiên và lo lắng
trước sự kiện anh Tr về xóm cùng người
p/n xa lạ?
GV có thể y/c mỗi dãy bàn hoàn thành
phiếu học tập sau:
N/vật
Trẻ
con
Những
người
dân
ngụ
cư
Cụ Tứ

Ngạc
nhiên

Anh
Lo
Tràng lắng
nhặt
vợ

Ttràng
+Từ sự ngạc nhiên cùng với nỗi lo lắng t/g
đã s/tạo tình huống truyện ntn?Tình huống
đó có những t/d gì đ/v nội dung ý nghĩa
của TP?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS thảo
luận nhóm.
Bước 3: DKSP
Bước 4: Báo cáo, thảo luận:
Đại diện nhóm 1 trình bày, nhóm 2 nhận
xét chéo và bổ sung
Bước 5: Nhận xét, đánh giá kết quả thực
hiện nhiệm vụ
GV: nhận xét đánh giá câu trả lời của các

2. Tình huống truyện
Tràng là lao động nghèo xấu trai, lại là
dân ngụ cư, tính cách có phần ngờ
nghệch, khờ khạo, giữa lúc đói nuôi thân
chưa nổi Tràng đi nhặt vợ (thêm một
miệng ăn đồng thời là nhặt thêm tai hoạ
cho mình, đẩy mình đến gần hơn với cái
chết)
 tình huống éo le, vừa bất ngờ ,vừa hợp
lí:
- G/trị hiện thực:tố cáo tội ác của Pháp,
Nhật qua bức tranh thảm đạm thảm cảnh
năm đói.
- G/trị nhân đạo; tình thân ái cưu mang
đùm bọc lẫn nhau, khát vọng vươn tới sự
sống và hạnh phúc.
- G/trị NT: tình huống độc đáo khiến
truyện phát truyện dễ dàng và làm nổi bật
được những cảnh đời, những thân phận
con người bất hạnh, làm nổi bật chủ đề tư
tưởng của TP.

3. Sự thay đổi diện mao, tâm trạng,
5

cá nhân, chuẩn hóa kiến thức.
GV LH HS về lòng bao dung, đồng cảm.

cách ứng xử.
3.1. Nhân vật Tràng:
- Tràng là dân ngụ cư nghèo, xấu xí, thô
* GV hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản.
kệch, sống với mẹ già. Có được vợ chỉ với
Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho hs qua câu bốn bát bánh đúc và câu nói đùa.
hỏi:
- Lúc đầu khi có ý định đưa người đàn bà
Hãy nêu diễn biến cuộc gặp gỡ của Tràng xa lạ về cũng “chợn” ( sợ) nghĩ “thóc
và vợ nhặt? Từ đó cho biết những thay gạo…đèo bòng”- sau thoáng do dự Tràng
đổi của cô vợ nhặt cũng như mẹ con “tặc lưỡi: chậc, kệ”
Tràng khi có thành viên mới? Cho biết Bên ngoài là sự liều lĩnh, nông nổi- bên
điểm nhìn , lời kể và giọng điệu trong văn trong chính là sự khao khát hạnh phúc lứa
bản.
đôi.
GV bổ sung câu hỏi trong quá trình khai - Trên đường về: Tràng đã thành một con
thác vb:
người khác.
1. Khung cảnh ngày đói được gợi ra qua + “Mặt hắn…lấp lánh”
những hình ảnh và cảm giác nào?
+ Trước con mắt tò mò của người dân
2. Tâm trạng của Tràng và người “vợ xóm ngụ cư Tràng lấy làm “thích ý
nhặt” được bộc lộ qua nhưng biểu hiện lắm….với mình”
bên ngoài (ngôn ngữ, cử chỉ, điệu bộ,…) + “Trong một lúc, Tràng hình như quên đi
nào?
cái đói thực tại trước mắt . Trong lòng hắn
3. Việc Tràng chấp nhận hành động “theo bây giờ chỉ còn tình nghĩa với người đàn
về” của một người phụ nữ xa lạ thể hiện bà đi bên”.
nét tính cách gì của nhân vật?
- Buổi sáng đầu tiên khi có vợ ,Tràng thấy
4. Tình cảm bà cụ Tứ dành cho người con c/đ mình thay đổi hẳn:
dâu mới được thể hiện qua giọng điệu và + Tràng cảm thấy “Trong người êm ái
những từ ngữ nào?
lửng lơ như người vừa ở trong giấc mơ đi
5. Hãy cho biết ý nghĩa chi tiết nồi chè ra”
khoán?
+ Thấy nhà cửa sạch sẽ,gọn gàng.
6. Hình ảnh “lá cờ đỏ” hiện lên trong tâm + Thấy thương yêu và gắn bó, có ý thức
trí của Tràng có ý nghĩa gì?
về bổn phận, trách nhiệm với gia đình.
7. Theo bạn, có phải lúc nào nghịch cảnh + Hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng và đoàn
trong đời sống (như nạn đói, thiên tai, người đi trên đê qua trí óc của Tràng 
chiến tranh, dịch bệnh,…) cũng chỉ đẩy niềm tin vào tương lai tươi sáng, đánh
con người vào tình thế bi quan, tuyệt vọng thức ở Tràng một điều mới mẻ (Chỉ có đi
hay không? Vì sao?
theo cách mạng mới đem lại cuộc sống
hạnh phúc cho người thân, mọi người).
6

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS thảo
luận nhóm.
Bước 3: DKSP
Bước 4: Báo cáo, thảo luận:
Đại diện nhóm 1 trình bày, nhóm 2 nhận
xét chéo và bổ sung
Bước 5: Nhận xét, đánh giá kết quả thực
hiện nhiệm vụ
GV: nhận xét đánh giá câu trả lời của các
cá nhân, chuẩn hóa kiến thức.

3.1. Nhân vật Thị
- Là người PN k có tên không g/đ,k quê
hương là nạn nhân của nạn đói.
- Những xô đẩy dữ dội của hoàn cảnh đã
khiến “thị”chao chát chỏng lỏng ,chấp
nhận làm vợ nhặt.
- Gợi ý để được ăn.
- Được Tràng đồng ý thị ăn một chập bốn
bát bánh đúc.
- Theo Tràng về làm vợ sau câu nói nữa
đùa nữa thật.
- Trong sâu thẳm tâm hồn vẫn khao khát
một mái ấm.
- “Thị” là một con người khác khi trở
thành người vợ trong gia đình (đúng mực
hiền hậu,có trách nhiệm với gđ)
Góp phần tô đậm hiện thực nạn đói và đb
là g/trị nhân đạo của tp(dù trong hoàn
cảnh nào, người PN vẫn khát khao một gđ
hp)
3.1. Nhân vật bà cụ Tứ.
- Khi về nhà::
+ Ngạc nhiên vì thái độ của con.
+ Phấp phỏng theo con bước vào nhà.
+ “Đứng sững lại”,ngạc nhiên hơn khi
thấy PN trong nhà ,k tin vào mắt mình “bà
lão..đỡ nhoèn”
+ Sự ngạc nhiên còn bộc lộ qua:
. Bước chân “lập cập”
. Khi thấy người đàn bà gọi mình bằng u.
- Khi nghe Tràng phân trần bà mới hiểu:
+ “Bà cúi đầu nín lặng”
+ Xót thương cho số kiếp của của con
mình.
+ Hờn tủi “Chao ôi..còn mình thì..”lo lắng
“biết rằng chúng nó…đói khát này k”
7

+ Chấp nhận thị làm dâu “Ừ, thôi thì các
con cũng phải duyên phải số với nhau, u
cũng mừng lòng”.
+ Khuyên con những lời chí tình 'vợ
chồng…khó ba đời”
+ Mong cho vợ chồng con hòa thuận “cốt
sao…u mừng rồi”
Người mẹ nghèo ,rất mực thương
con ,một người PNVN nhân hâu bao dung
giàu lòng vị tha.
- Sáng hôm sau:
+ Bà nhẹ nhỏm tươi tỉnh khác thường,
“cái mặt bủng beo u ám rạng rỡ hẳn lên”
+ “Nói toàn chuyện vui chuyện sung
sướng sau này”,bàn tính chuyện nuôi gà
nhen nhóm cho các con niềm tin niềm
hi vọng.
* Ba nhân vật có niềm khát khao sống và
hp,niềm tin và hi vọng vào tương lai tươi
sáng và ở cả những thời khắc khó khăn
nhất ranh giới giữa sự sống và cái
chết.Qua các nhân vật ,nhà văn muốn thể
hiện tư tưởng “dù kề bên cái đói ,cái
chết ,người ta vẫn khát khao hp ,vẫn
hướng về ánh sáng,vẫn tin vào sự sống và
vẫn hi vọng vào tương lai”
4. Điểm nhìn, lời kể và giọng điệu.
- Điểm nhìn: Ban đầu, Kim Lân miêu tả
nhân vật từ điểm nhìn bên ngoài để
người đọc hình dung được ngoại hình,
hoàn cảnh của nhân vật. Sau đó, tác giả
dùng điểm nhìn bên trong để thấy được
suy nghĩ, cảm nhận của nhân vật. (VD:
Ban đầu Kim Lân miêu tả Tràng qua
ngoại hình, nghề nghiệp và hoàn cảnh
sống, sau đó từ điểm nhìn bên trong, Kim
8

Lân cho người đọc thấy suy nghĩ tâm
trạng của Tràng sau khi có vợ).
- Lời kể: Lời người kể chuyện và lời
nhân vật có sự cộng hưởng, kết nối với
nhau, tạo nên một số hiện tượng trong
văn bản: lời của người kể chuyện nhưng
tái hiện ý thức giọng điệu của nhân vật
(Hắn nghĩ bụng: “Quái sao nó lại buồn
thế nhỉ?... Ồ sao nó lại buồn thế nhỉ”), lời
độc thoại nội tâm (Người ta có gặp bước
khó…. có vợ được), lời nhại (có khối
cơm trắng mấy giò đấy),…
- Giọng điệu: Mộc mạc, giản dị. Sử dụng
khẩu ngữ, nhưng có sự chắt lọc kĩ lưỡng,
có sức gợi đáng kể: bước “ngật ngưỡng”,
đường “khẳng khiu, nhấp nhỉnh”, vẻ mặt
“phớn phở”, dãy phố “úp súp, dật dờ…”
Cách viết như thế tạo nên một phong vị
và sức lôi cuốn riêng.
Nội dung 2: GV hướng dẫn HS tổng kết
a. Mục tiêu: HS nắm được nội dung và nghệ thuật văn bản.
b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ qua hệ thống câu hỏi.
c. Sản phẩm: Học sinh hoàn thiện các câu hỏi
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS
Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho hs qua câu
hỏi:
Hãy liệt kê những nét đặc sắc nghệ thuật.?
Hãy nêu chủ đề và đánh giá giá trị tư
tưởng của tác phẩm?
Có thể xem truyện ngắn Vợ nhặt là một
câu chuyện cổ tích trong nạn đói hay
không? Nêu và phân tích quan điểm của
bạn về điều này.

Sản phẩm dự kiến
III. Tổng kết.
1. Nghệ thuật.
- Xây dựng được tình huống truyện độc
đáo: Tràng nghèo, xấu, lại là dân ngụ cư,
giữa lúc đói khát nhất khi cái chết đang
cận kề lại “nhặt” được vợ, có vợ theo.
Tình huống éo le này là đầu mối cho sự
phát triển của truyện, tác động đến tâm
trạng, hành động của các nhân vật và thể
hiện chủ đề của truyện.
9

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS thảo
luận nhóm.
Bước 3: DKSP
Bước 4: Báo cáo, thảo luận:
Đại diện nhóm 1 trình bày, nhóm 2 nhận
xét chéo và bổ sung
Bước 5: Nhận xét, đánh giá kết quả
thực hiện nhiệm vụ
GV: nhận xét đánh giá câu trả lời của các
cá nhân, chuẩn hóa kiến thức.

- Cách kể chuyện tự nhiên, hấp dẫn; dựng
cảnh sinh động, có nhiều chi tiết đặc sắc.
- Nhân vật được khắc họa sinh động, đối
thoại hấp dẫn, ấn tượng, thể hiện tâm lí
tinh tế.
- Ngôn ngữ một mạc, giản dị nhưng chắt
lọc và giàu sức gợi.
2. Nội dung.
Tố cáo tội ác của bọn thực dân, phát xít
đã gây ra nạn đói khủng khiếp năm 1945
và khẳng định: ngay trên bờ vực của cái
chết, con người vẫn hướng về sự sống, tin
tưởng ở tương lai, khát khao tổ ấm gia
đình và thương yêu, đùm bọc lẫn nhau.

3. HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học.
b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để hoàn thành bài tập.
c. Sản phẩm học tập: Kết quả của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV yêu cầu HS: Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày suy nghĩ của bạn về
một thông điệp có ý nghĩa với bản thân được rút ra từ truyện ngắn Vợ nhặt.
- HS tiếp nhận nhiệm vụ.
Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ
- HS làm bài.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- HS trình bày sản phẩm.
- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.
- GV gợi ý:
1. Mở đoạn:
- Giới thiệu được vấn đề.
2. Thân đoạn:
10

- Sự chấp nhận thị của Tràng và mẹ Tràng.
- Thông điệp rút ra .
3. Kết đoạn:
Khẳng định lại vấn đề.
Đoạn văn tham khảo:
Truyện ngắn “Vợ nhặt” của nhà văn Kim Lân là một bài học về tình yêu thương
giữa người với người đối với mỗi chúng ta. Tình yêu thương có vô vàn hình trạng, nó
như một viên đá ngũ sắc lung linh. Tuy nó vô hình nhưng lại hữu hình, luôn xuất hiện
vào cuộc sống hằng ngày. Tình yêu thương giống như một chiếc túi khổng lồ mà nhân
loại không định nghĩa được. Nó trừu tượng đến mức khó hiểu. Nhìn đứa trẻ mồ côi
nằm ở hàng ghế đá, nhìn cụ già đang mon men đi xin ăn, nhìn người dân miền trung
đang chịu những cơn bão, người thì bị chết, gia đình li tán, của cải mất mát…..chúng
ta cảm thấy sao xót xa, sao đau lòng quá. Tình yêu thương chính là sự lo lắng cho
người với người, dù chưa từng gặp mặt, dù chị là sự lướt quá, nhưng trái tim con
người là thế, tình yêu thương là vô tận. Và rồi, vì yêu vì thương chúng ta sẵn sàng giúp
đỡ, bỏ tâm huyết chăm lo xây dựng các nhà tình thương tình nghĩa, để bao bọc các em
nhỏ mồ côi, để cho các cụ già neo đơn có một mái nhà, để những người tàn tật, những
trẻ em bị mắc bệnh hiểm nghèo có thể được chữa trị,… Dù là âm thầm giúp đỡ, hay
công khai giúp đỡ, họ đều không cần mọi người biết đến, không cần mọi người tuyên
dương, ghi danh. Chỉ cần nơi nào có tình yêu thương, nơi ấy thật ấm áp, và hạnh phúc.
4. HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
Nhiệm vụ 1
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV yêu cầu HS giải đề sau:
Trong truyện ngắn Vợ nhặt, nhà Văn Kim Lân viết:
Ngoài  đình bỗng dội lên một hồi trống, dồn dập, vội vã. Đàn quạ trên những cây gạo cao
chót vót ngoài bãi  chợ hốt hoảng bay vù lên, lượn thành từng đám bay vần trên nền trời như
những đám mây đen. Người con dâu khẽ thở dài, thị nói lí nhí trong miệng:
………………………………………
Ngoài đình tiếng trống thúc thuế vẫn dồn dập. Mẹ và vợ Tràng đã buông đũa đứng dậy.
Trong óc Tràng vẫn thấy đám người đói và lá cờ đỏ bay phấp phới…
(Trích Vợ nhặt, Kim Lân, Ngữ văn 12, tập hai, Nxb Giáo dục, 2020, tr.332)
Anh/ chị hãy phân tích trên, từ đó nhân xét cách nhìn cuộc sống của nhà văn Kim Lânđược
thể hiện trong đoạn trích trên.
11

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.
Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ
- HS làm bài.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- HS trình bày sản phẩm.
- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.
GV giới thiệu dàn ý:
I. Mở bài:
- Kim Lân là cây bút văn xuôi tiêu biểu của nền văn học Việt Nam. Các sáng tác của ông
thiên về chủ đề nông thôn và người nông dân nghèo với ngòi bút phân tích tâm lý nhân vật
tài tình.
- Vợ nhặt là một trong những tác phẩm xuất sắc của Kim Lân viết trong bối cảnh nạn đói
năm 1945. Tác phẩm đã ngợi ca giá trị tinh thần của con người ngay trên bờ vực cái chết.
- Giới thiệu vấn đề nghị luận của bài viết: Vẻ đẹp tâm hồn người nông dân; cách nhìn cuộc
sống của nhà văn Kim Lân.
II. Thân bài:
1. Phân tích đoạn trích
a. Vị trí và bối cảnh đoạn trích.
- Vị trí: Đoạn trích được trích ở phần cuối của tác phẩm, trong bữa cơm đón nàng dâu mới.
- Khái quát bối cảnh đoạn trích: Tràng vốn là một người đàn ông xấu xí, thô kệch lại là dân
xóm ngụ cư sống trong nạn đói. Trong một lần đẩy xe bò đã “nhặt” được vợ. Đoạn trích tái
hiện lại phản ứng của các nhân vật trước sự việc thu thuế diễn ra sau khi Tràng nhặt vợ.
b. Đoạn trích thể hiện vẻ đẹp tâm hồn, niềm tin vào tương lai và khát vọng đổi đời đáng trân
trọng của những con người đang trên bờ vực của cái chết
Đoạn trích thể hiện niềm tin vào tương lai
- Trong bữa cơm đón nàng dâu mới, sau khi truyền cho các con niềm tin, niềm vui thông qua
một loạt những hình dung tích cực về tương lai thì tiếng trống thúc thuế vang lên dồn dập,
kéo bà cụ Tứ trở về với hiện thực, niềm vui của bà không thể cất cánh, niềm tin của bà
không thể mở rộng; nỗi lo lắng phục sinh vẹn nguyên.
- Thế nhưng ngay sau đó, câu nói của người con dâu mới đã đưa đến thông tin mang tính
chất như định hướng để mở ra lối thoát. Người vợ nhặt đã đem đến một niềm tin, niềm hi
vọng cho một tương lai mới mẻ.
- Nỗi niềm của bà vơi dần đi qua lời nói của người con dâu về những điều bà chưa từng được
nghe, được thấy bao giờ -> ánh sáng le lói cuối đường hầm. Bà đã nhìn thấy lối thoát cho
12

mình, cho gia đình mình và tất cả những người dân khốn cùng như bà.
* Đoạn trích thể hiện khát khao đổi đời của nhân các nhân vật.
Khao khát đổi đời được thể hiện rõ nhất qua suy nghĩ của nhân vật Tràng sau khi nghe người
vợ nhặt nói về việc phá kho thóc của Nhật.
- Tràng từ một anh chàng thô kệch, ngờ nghệch đã bắt đầu biết quan tâm đến những chuyện
ngoài xã hội: mạn Thái Nguyên, Bắc Giang không đóng thuế mà còn phá kho thóc Nhật chia
cho người đói. Tràng nghĩ ngợi, anh nhớ lại sự kiện những người nghèo đói ầm ầm kéo nhau
đi trên đê Sộp, đằng trước là lá cờ đỏ to lắm. Hôm ấy Tràng không hiểu gì nên đã kéo xe
thóc đi lối khác. Bây giờ thông qua câu chuyện của người vợ, anh biết được họ phá kho thóc
để chia cho người đói. Nghĩ đến đây anh bỗng thấy hối hận.
=> Đây là tín hiệu cho một tương lai tươi sáng. Người đọc tin tưởng Tràng sẽ đi theo Việt
Minh, theo cách mạng.
- Hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng hiện lên trong tâm chí Tràng báo hiệu cho một sự giải phóng.
Tràng sẽ hòa vào dòng người kia để giải phóng những người dân nghèo cũng như giải phóng
chính mình.
c. Đánh giá:
- Nghệ thuật thể hiện vẻ đẹp tâm hồn người nông dân:
+ Thủ pháp đối lập tương phản giữa tính cách và hoàn cảnh sống.
+ Với ngôn ngữ mộc mạc mà tinh tế, Kim Lân bộc lộ tài năng xây dựng nhân vật khi họ
cùng hoàn cảnh, cùng chung tâm trạng vui sướng hạnh phúc nhưng mỗi người lại có cách
biểu lộ cảm xúc riêng.
+ Sự am hiểu tâm lí con người đã giúp ông có được những trang văn chân thực, cảm động.
+ Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, giọng điệu tự nhiên, không cầu kì, đậm phong thái của
những con người nơi vùng quê chất phác.
=> Nhà văn Kim Lân không chỉ nói lên sự sống mỏng manh của con người trước nạn đói
khủng khiếp mà quan trọng hơn là đứng trên bờ vực của sự sống và cái chết vẻ đẹp của con
người vẫn luôn tỏa rạng. Trong cái khốn cùng, thiếu thốn, đói nghèo con người vẫn dành cho
nhau những tình cảm chân thành và đáng trân trọng nhất: “Câu chuyện Vợ nhặt đầy bóng tối
nhưng từ trong đó đã lóe lên những tia sáng ấm lòng”. (Hoài Việt)
2. Nhận xét về cách nhìn cuộc sống của nhà văn Kim Lân
- Cái nhìn của tác giả là cái nhìn sắc sảo để phơi bày hiện thực xã hội những năm trước cách
mạng
- Cái nhìn tiến bộ của thế giới quan cách mạng: hiện thực cuộc sống luôn có sự vận động từ
tăm tối, khốc liệt tới ánh sáng, tương lai.
- Cái nhìn giàu tình thương và nhân ái: trân trọng, nâng niu khát khao sống và khát vọng
hạnh phúc của người nông dân. Thể hiện niềm tin về khả năng kì diệu của con người khi bị
13

đẩy đến bờ vực, con người không còn là nạn nhân một chiều của hoàn cảnh mà có khả năng
cải tạo hoàn cảnh, cách mạng chính là con đường sáng dẫn lối.
III. Kết luận
- Khái quát lại vấn đề.
- Giá trị nội dung, nghệ thuật.

14